Erstfeld Tourismus heisst Sie herzlich willkommen

Bild oben: links das alte " Stickiger- Hüüs", rechts: Karl Frei- Jauch (1916- 1992)

Erinnerungen im Plauderton

Ds’ Stickigers Hüüs

Geschrieben von Karl Frei- Jauch im Jänner 1981/ Bearbeitung Sepp Huber 2005

Den Zunahmen Stickiger tragen jene Nachkommen des Geschlechts Herger, deren Vorfahren das Heimwesen Sticki in Spiringen bewirtschafteten.

Vor dem Hüüs isch dr’ Talwäg vèrby, ä holperigä Wäg, linggs und rächts ä Muugermürä, ä par Holdärä-pèschä und ä par Tschuggä Brennèsslä. Uf-äm Täubachplatz isch ä Brunnä gstandä. Elektrisch und Wasser sind nu nit im Hüs innä gsi.
Ds’ Wasser het mä mieässä zu dem Trog gah holä. Ds’ Holzhüüs und das sogenannti Stickiger- Hüüs, das Stäihittli also, sind zämä büwä gsi. Und’r ds’ Walkers Tilti und Hüüs-Stäägä isch ä langä Gang gsi, dr’ Boodä isch mit chlinä ovalä Rissbollä bleit gsi, d’Wänd mit Bärgstäinä und Chalch gmüüret.

D' Chuchi

Het-mä vo dr’ Tirä dur dèr brandschwarz Gang hindärä glüägt, isch äs äim vor cho, wiä innärä Hell. Hinnä nerdlich isch ä Tirä vèrüüsä gangä, aber diä het mä vor lüter kompliziärti schiär nit chènnä üf tüä. Das isch d’Chuchi gsi. Brandschwarz vor Rüäss und Päch, äs sind ä so richtigi Zottäli appä g’hanget. Äs hät’-eim bimeid chènnä firchtä und wenn’s derzüe nu ä bitz g’fehnèlet het, hèt alles g’weiggälät. Vor dr’ Hüüstirä isch äs Firabigbänkli gstandä, wo mä alligs bim hockä ä dä jungä Chatzä gflohnet het. Hind’r der Tirä isch dr’ Rischt –Tisch g’standä. Äs scheen glismät’s Wachstüech drüf. Oobä am Tisch i dr’ Wand uff’ viär Tannèschtä wo i dr’ Wand innä g’schteckt gsi sind, zwei Brätter. Det’ hènd diä brüünä Beckäli und dr’ Kaffèe-chrüäg ihrä Standplatz gha. Brot, Kaffee und Zuckerbixä, dernäbt Beckäli ohni Heebäli, derzüä verplettschgätti Emailbeckäli. Scheeni Schääräschnitt us Zittigspapier hent das Beckigstell g’schmickt. Un’der- em Tisch ä driibeinigä Hocker, äs chliisäs Bänkli, ä holzigi Giselschüüflä mit-ämänä schiär haarlosä Bäsäli, ds’ Stäiièel-Känntli, z’Chatzätällerli, ä par lääri Giantiguttärä und äs Pärli Schlärpä.

D' Kunscht

Kunscht isch näbänèm Tisch gstandä, ds’ Oofärohr isch dur diä ganz Chuchi durä gangä und de zlètscht hinnä vèrüüsä. Phaabä dernäbt dèr büächig Schittertotz und am Boodä inärä Truckä langi Spiggäli und äs Biigäli Brennholz. Uf èm Bänkli eppä zwèe gälbi Kompfitüürächessel vollä Wasser mit ärä Gatzä dry. Schittstäi hèts keine gha. Z’brüchtig Wasser hènts de alligs hinnä üüsä gfletzt. Ob dr’ Kunscht ä Petrollampä, dernäbet äs figälants Holzgstèll fir d’Pfannä, Suppäschisslä und Plättli. Amänä Draht hènt dr’ Herdèpfelstèssel, äs paar Chellä und dr’ Guttärabutzer plampet. Ä mèegägä Wäschlumpä, äs Pfannäribäli und dr’ Chupferplätz hènt amänä grossä Nagel ghänkt. A dr’Wand hèts ä Maggäronä-Chischtä und z’Spyysgänterly mit griènem Fläigägitter gha. A dr’ Sitäwand dr’ Chäsriiber, d’Herdèpfelraschplä, dr’ Muschgätnuss- Schaber, äs Handtiächli und ä Abtrèchner.

Ufära altä Gartäschüflä wo i dr’ Wand gschteckt wordä isch, ä Chärzästock und inära ovalä Sardinäbixä äs runds Truckäli Schwäfelzindhèlzli. In hindärä Eggä bi dr’ Tirä isch dr’ Abstellplatz: Wischbäsä, Gartäschüflä und Rächli, Grèbäli, Holzer- Ruschtig vom Isäweggä bis zur Waldsagi. A dr’ hindärä Tirä Seiler, Guntli und Hälsig. Amänä abgfüüläta Gwättigrind isch ä ab-verhittä Bundhaagä i’gschlaagä gsi und a dèm isch ä Sichlä, ä stäialte Siwnabel und ä isigi Gamällä ghangät. D’Chuchi- Tiirä isch schiär immer offä gsi, will äs ä keini Pfeischter gha het. Wenn d’Tirä züä gsi isch und äs im Fiirloch vo dr’ Kunscht richtig gsprazlet und kneischtet het, derzüä Petrollpfunzlä gflackäret, so isch äs eim gheerig geischterhaft vor cho. Äs Wèschhäfäli und ä Mischtchorb zunderobsi, det hènds alligs diä junä Chatzä drundert ghit. Amänä Fleischstäckä hènt zwee bid drii Chimiwyrscht und äs Margbäi i dr’ Dimmeri plampet.


Zwee grossi Null

Näbet dr’ hindärä Tiirä isch äs Hysli gsi. Agschribä: zwei grossi Null und zmitzt durä ä schwarzä Strich. Iwändig isch äs mit Zittigspapier, altä Ürner Wuchäblètter üstatepziärt gsi. Mit Mähl und Wasser, dem hènts Helgälichleipä gseit, hènt sie d`Wänd verchläibt. Ä’ diänigä Hock und ä holzigä Teckel, amänä Naagel scheen züägschnittnigs Zittigspapier, a dr’ Wand äs Weschbrätt und ufäm- ä Gstehlä ä Wyrzlibirschtä, zwei Tutschäli Seipfi. Äs Päcktli Persil, das isch z’ Interieur gsi. Spiälig hèts ä keini gha, alles isch i dr’ Bucki verschwundä. Da innä isch mä nit lang ghocket, hèt wèder d’Inserat nu Danksagigä gläsä susch hèts eim z’Äügäwasser bracht.


D' Stubä

Vornaach by dr’ Tirä bisch ubr-ä grossä Tritt id’ Stubä cho. Zmitst innä isch ä ovalä Tisch und äs paar Stüäl gstandä. Ob-äm Tisch ä-scheen kremänzliti Petrolpfunzlä, ä Milchglas- Schirm drum- ummä, im linggä Eggä ä-alti Üfsatz- Kommoodä. Drüf obä äs paar Bliämli im-ä-nä altä Kompfitüräglas, dernäbt Hochzyts- Fottänä und Leidhèlgli. Ächt ruschtikali Mèbel, mä hèt ämal d’Wurmlecher güät gseh. Uf einer Sitä äs Kanapèè mit-ärä gwelptä und kremänzlätä Riggä-Lähnä. Wenn dü drüf ghocket bisch hènt d’Fädärä klepft wiä wenn’s änä-rä Bassgiigä alli Säitä putzt hät.
Fascht ä dr’Dili obä isch ä langä und breitä Laadä üfghänkt gsi, diä sogenannti Wohnwand. Plattvolli Schüäh- Truckä, alti Brattigä, äs Biigäli roti Fazänettli, Sockä, äs Chiläbiächli dick vollä Läidhèlgli, ds’Nagäl- Truckli und dr’ Pschlaggstock, dernäbt ä Kafèèmiili.Im andärä Egge, im Hergotts- Schrootä, isch äs grosses Chrutzifix. Drundèrt im äm-ä-nä chlynä Tablary hèt d’Müätter Gottes dr’ Ehräplatz gha. Diä isch scheen mit Palmästüüdä, Papier- Resäli und Lüsächrütt verziärt wordä. Linggs und Rächts ä grossä Helgä mit dr’ Müätter Gottes und äm Härz Jesu. Bim Pfeischter in-ärä ca. 80 cm tiäfä Nischä isch dr’ Spiägel ghanget, drundert ä Abriss-Kaländer vom Häuser, diä wo alligs ä so scheen glitzeret hènt, sèttig mit äm-ä Steckfächli. Da dri sind äs paar Strähl, d’Haarguufä, diä grossä Stecksträhl fir z’Wurgäli z’befeschtigä, verschtäuwet gsi.


Pfeischter- Nischä

Pfeischter- Nischä isch dr’ Liebligsplatz gsi fir diä chlynä Goofä. Det het mä scheen chènnä uf-ä Talwäg appä lüägä. D’Vorhängli sind meischtens zrugg- gschlagä gsy und eppä diä hènts d’Schnudernaasä oder d’Goschä dra abputzt. Diä andr’ Pfeitscher-Nischä isch gwèhntli uberstellt gsy mit Chinderghidel, wo het sellä gflickt wärdä.
Äs gflochtäs Faadäzäintli, äs Guufächissi mit Hosä- und Hämlichnepf, wissä und schwarzä Stärndlifaadä, Strumpf-bändel- Elascht, Sicherheits-Guufä, ä Schüehtruckä vollä Wullächlungäli- Reschtä, Strupfchugglä, Chinderzoggäli und anders sind immer griffbereit gsy. Ds’Wichwassergschirli isch-ä-mä-nä Nagel üfgänkt gsi und dèrhindert äs silberdrähtigs Bätti, wo äs par „Ehre sei“ gfählt hènt. Umrahmt isch das alles gsi mit Helgäli vom Santä Toni bis zum armä Lazarus. Aschliessend nu äs Chnepflihägli und ä Schüähleffel. Näbt dr’ Tirä isch dr’ Giltstäiofa gstandä, d’Füägä mit blawen Lain üspatschet, dr’vor zwei Oofäbänkli. Drunder Kartatschä und vertrampti Ändifinkä. Ob’m Oofä, schiär a dr’ Oberdieli obä hèts dry Oofästängli gha. Det hènt im Winter diä nassä Sockä und diä versäichtä Hosä trèchnet.

Ds' Schlafzimmer

Hindr’-äm Oofä isch d’Stägä uberüfägangä id’s Schlafzimmer. A dr’ eintä Wand isch äs doppelmännigs Näscht mit-ä-mä Büächä-Läubsack gstandä mit blawä Leinlackä, rot ghislätä Chissi-Aziggli und zämä patschätä Fädärä- Techi. Näb dèm Näscht äs altväterisches Nachttischli, äu rustikal, innä zwee Patschamber- ä wyysä und ä brünä- beedzämä ohni Handheeby. Uf-äm Nachttischli ä Cherzästock und äs Monmstrum vomä-nä Wecker. Ob em Bett äs chlyses Chritzli, äs par Heiligä-Bilder, a dr’ anderä Wand farbigi Bilder us-em-ä Hefltli, scheeni Alpäblüemli uf T’schuggäladä- Papier. Eppä schüehhoch ab Boodä äs Chinderbett schiär so gross wiä ä Wichwasserbrunnä, Platz fir eppä 5 bis 6 Goofä. Bliämlitti Chissy und Dechänä hènt dem ganzä Gliiger ä heimäligi Notä gäh.

A dr’ Wand ob-äm Bett isch a vier dickä Schnüär mit gfädmätä wyssä und rotä Fadädrulli garniert, äs Gstehly ghanget. Drüf obbä ä Biigi glettäts und greisäts Chinderghidel, äs Limonadägutterli und Arnikaschnaps fir ds’Bidelweh, innärä- Andärä goldgälbs Johannisoel, eppis Dokterruschtig und im-ä-nä Glas äa paar Relläly Verband-sstoff, aschliessänd ä Chriäsichrattä und zwee Heipèrrysträhl. I grossä Maschtibixä Magronä, Ryys und Paläntä. Dr’ Reschtä vo dr’Wand isch bhänkt gsi vo dunklä Chleider und Blüüsä, Firscheibä, Sunntigshoosä und Tschoopä amänä Chleiderbiigel dr’ Sunntigs Ländrhüet und ä Schopfchappä. Underem Pfeischter gägä d’Gass ä mächtigi Ubersee Guffärä, da dry isch z’Bettzygg gsy. So das wär afig d’Wohnig vo 8 Personä gsi.


Ds' Oberg'schoss
Fir diä zweit Wohnig het mä miässä vo usssä uber-nä Stäägä üfä. Tritt sind us Stäiplattä gsi, keini glich hoch wiä di andr. Wenn mä dur Tirä innä cho isch, isch mä glichzitig i dr’ Stuubä und i dr’ Chuchi gstandä. Komisch hèts dèt gschmeckt, nach Petrol und Salmiak. Ob-äm Tisch ä hybschi Petrollampä, Tiili drobt brandschwarz vom Liächtä. I dr’ Herrgottsschrotä äs grosses Chritz mit Silberstistlä drum. In andärä Eggä z’Chuchigäntterli, z’gschäuwä wie-nä- Hasächrummä. Ufem chlinä Tischli isch ä rotä zwei-lecherligä Petrol- Chochhärd gstandä. Drobt hènt hinder ä-rä grossä Lischtä Pfannädeckel liächt nach vornä gheltät. Äs rots Kanapèè wiä nä dritt Klass Bank vo dr’ Gotthardbahn und ä Kommodä hènt dr’Rescht vo dèr Bhüüsig üssgfillt. Näbet dr’ Stubätirä isch äs Isfälli gsi und im Winter meischtens ä zwee-literigä Emailchrüäg mit Schwarzes dri. A dr’ Wand äs par Helgä, da und det eppis a Ghidel.
Im Stippli hènt viär Prsonä gschlafä, Chopf ä Chopf zwei Näschter, scheen a-zoogä. Chleiderschrank hèts keinä gha, derfir adr’ Wand äi Nagel am andärä mit Ghidel. Uf-ämä Gstell wieder ä hüüfä Truckä und dèr Gattigs. Vor- appä isch ä Vorhang ghanget und hèt dr’ ganz Schmuck versteckt. Uf d’Schissi hesch miässä uber-nä Art Hängebriggä hinnä üüsä. Schiär umeggli zfindä ohni gnäuws Wissä. Heikel sind’s sowiso nit gsi, dr’ voll Nachthafä mit Brunz dri het mä uf d’Gass üsä patschet. So het-äs dr’ Stägä durüf feisses Chäslichrüt gha. Im Summer het’s die glich Wirkig gha wiä Uchrütvertilger.

Ds' Parterri

Under-em Stägä- Eggä bisch de i diä dritt Wohnig, id’s Parterri cho. Det het’s meh nach ä-rä Katakombä üsgseh. Vo dr’ Strass üss hesch miässä zwee grossi Tritt appä. Dinnä het ähnli üssgseh wiä uberobä. Fir uf d’ Schissi hesch miässä hinnä i diä andr’ Chuchi innä und vo dett witer. Im Stippli hent zwee Personä logiert. Det innä bin ich niä gsi, aber vorstellä han ich miär das scho chennä. Pfeischterlädä sind immer züä gsi, wills eppä Angscht gha hend, dr’ Mertel chend abschiässä. Eppis Fleeh und Wäntälä, sogenanntit Tapetägämschi sind niä wild gsi, si heiget liächt under ä-rä Räuchvergiftig glittä.
So hènts düe’zmal id’s z’Stickigers Hüüs gläbt, primitiv und trotzdem glicklich.